Gevangenissen zitten vol. Onze verbeelding niet.

België heeft geen justitieprobleem.
België heeft een beddenprobleem.

We stoppen mensen in cellen alsof straftijd het enige is wat telt.
Resultaat: overbevolking, grondslapers, personeel op de rand, en niemand wordt veiliger.

Het kan anders. Meteen.


Oplossing 1 — Gevangenis zonder bed

 

Overdag: verplicht binnen in een gesloten dagcentrum.
’s Avonds en ’s nachts: thuisblijven met enkelband.

Geen cel. Geen bed. Geen overbevolking.

Wie meedoet:

  • meldt zich elke ochtend aan,

  • werkt, leert of volgt therapie,

  • houdt zich strikt aan de uren en regels.

Wie faalt:

  • vliegt eruit,

  • gaat naar een strenger regime of cel.

Elke deelnemer = één bed vrij.


Oplossing 2 — Werken = kortere strafduur

 

Wie bijdraagt, koopt straftijd terug.

Vrijwillig, maar duidelijk:

  • werken of opleiding volgen,

  • in ruil: kortere strafduur (binnen vaste grenzen).

Het verdiende geld:

  • een deel naar een spaarpot voor na de vrijlating,

  • een deel naar slachtoffers of schadevergoeding,

  • een deel naar het Justitie Fonds.

Zo wordt straf weer zinvol:

  • voor de samenleving,

  • voor slachtoffers,

  • voor wie zijn fout wil rechtzetten.


Wat levert dit op?

 

  • 1 dagcentrum = ±100 bedden vrij

  • 5 centra = ±500 bedden

  • 10 centra = ±1.000 bedden

Zonder nieuwe gevangenis.
Zonder jaren wachten.
Zonder amnestie.


De keuze is simpel

 

Ofwel blijven we doen alsof cellen oneindig zijn.
Ofwel gebruiken we ze alleen waarvoor ze nodig zijn.

Celnachten zijn schaars.
Gebruik ze waar veiligheid op het spel staat.
De rest laat je werken, herstellen en bijdragen — onder controle.

Dit is één hefboom. Niet de enige.


FAQ — De tegenargumenten, vooraf beantwoord

“Is dit geen soft beleid?”

Nee.
Dit is controle zonder bed.
Strikt dagprogramma, enkelband, onmiddellijke sanctie bij overtreding.

Soft is iemand maanden opsluiten zonder structuur en hem dan loslaten.


“Wat met veiligheid?”

Celnachten blijven voor:

  • geweld,

  • zware criminaliteit,

  • hoog risico.

Dit systeem is niet voor iedereen.
Het is voor wie vandaag onnodig een bed bezet.


“Gaan mensen dit niet massaal misbruiken?”

Sommigen zullen proberen.
Daarom is de regel simpel:

Wie één keer zwaar faalt, ligt eruit.
Geen debat. Geen eindeloze kansen.


“Is dat niet onrechtvaardig t.o.v. wie ‘gewoon’ in de cel zit?”

Vandaag is het pas onrechtvaardig:

  • wie wil werken, mag vaak niet,

  • wie niets doet, zit gewoon zijn straftijd uit.

Hier geldt:

inzet loont, sabotage niet.


“En de slachtoffers dan?”

Die krijgen vandaag vaak niets.

In dit systeem:

  • komt er echte schadevergoeding,

  • geen symboliek, maar geld en herstel.

Dat is rechtvaardiger dan iemand werkloos laten opsluiten.


“Wat kost dit?”

Veel minder dan een cel.

Een cel kost elke dag, ook als niemand beter wordt.
Dit systeem:

  • gebruikt bestaande gebouwen,

  • verlaagt recidive,

  • brengt geld terug in het systeem.

Niet duurder. Slimmer.


“Waarom gebeurt dit nog niet?”

Omdat justitie vastzit in één idee:

straf = opsluiten.

Maar veiligheid zit niet in muren.
Ze zit in keuzes, controle en verantwoordelijkheid.

© 2026 Grijze Sater — 2 januari 2026.
Redactionele ondersteuning: ChatGPT.