Open nieuwjaarsbrief

Een open brief aan het federaal parlement, bij het begin van een nieuw jaar. Een beschouwing over de terugkerende patronen die regeringsvormingen bemoeilijken. Een oproep tot daadkracht en besluitvaardigheid. Lees verder en ontdek de kern van de boodschap.

De terugkerende impasse

Deze brief richt zich tot het hart van de zaak: het systeem dat keer op keer leidt tot vastgelopen, vertraagde of verlamde regeringsvormingen. Een reflectie over de oorzaken en gevolgen van deze politieke patstelling.

Deze brief gaat niet over de regeringen van vandaag.

Hij gaat over het systeem dat maakt dat elke volgende regeringsvorming opnieuw vastloopt, vertraagt of verlamt.

Dat er vandaag federale en gewestelijke regeringen zijn, verandert niets aan de diagnose.
Het bewijst haar juist: België kan alleen besturen na eindeloos uitstel, en altijd met noodoplossingen.

Brussel, vandaag opnieuw zonder regering, is geen uitzondering.
Het is het symptoom dat men liever vergeet zodra de rest weer draait.

Open nieuwjaarsbrief aan het federaal parlement

Geachte volksvertegenwoordigers,

U blijft het verkeerde probleem oplossen.
België lijdt niet aan verdeeldheid.
België lijdt aan systematisch vermeden verantwoordelijkheid.

U noemt dat evenwicht.
De burger ervaart het als verlamming.

1. Stop met doen alsof taal het probleem is

Het communautaire argument is uitgeput.
Niet omdat taal onbelangrijk is, maar omdat ze misbruikt wordt.

Elke blokkade, elk uitstel, elke halfslachtige beslissing wordt verpakt als “gevoelig”, “delicaat”, “evenwichtsoefening”.
In werkelijkheid is het bestuurlijke zelfbescherming.

Daarom is de oplossing helder en symmetrisch:

Twee winnaars per verkiezing.
Eén Nederlandstalige.
Eén Franstalige.

Beiden met een duidelijk mandaat.
Beiden met beslissingsmacht.
Beiden volledig verantwoordelijk.

Geen enkele gemeenschap wordt nog overruled.
Geen enkel excuus blijft overeind.

2. Democratie zonder verlies is geen democratie

Uw systeem is gebouwd om niemand te laten verliezen.
Dat klinkt humaan. Het is destructief.

Waar niemand verliest:

faalt niemand zichtbaar,
leert niemand bij,
wordt niemand afgerekend.

Falen wordt collectief verdund.
Succes wordt toegeschreven aan “het overleg”.
Dat is geen volwassen democratie, maar een permanent schuilsysteem.

3. Minderheidsbescherming is verworden tot blokkaderecht

Minderheden beschermen is essentieel.
Maar u hebt bescherming uitgebreid tot structurele verlamming.

Vandaag kan men hervormingen tegenhouden:

zonder alternatief,
zonder verantwoordelijkheid,
zonder politieke kost.

Dat is geen bescherming meer.
Dat is institutionele chantage.

Blokkeren mag.
Maar alleen als men bereid is zelf te besturen.

4. Efficiëntie is hier een taboe omdat ze ontmaskert

Elke roep om vereenvoudiging wordt verdacht gemaakt.
Elke poging tot versnelling weggezet als gevaarlijk.
Elke vraag naar leiderschap gelijkgesteld met autoritarisme.

Dat is intellectueel gemakzuchtig.

Efficiënt bestuur is hier niet bedreigend omdat het hard is,
maar omdat het zichtbaar maakt wie kan en wie niet.

5. Twee winnaars: twee spiegels

Met twee politieke winnaars — één per taalgroep — gebeurt iets wat u vreest:

falend beleid kan niet meer op “de anderen” worden afgeschoven;
succes en mislukking worden vergelijkbaar;
elke gemeenschap krijgt exact wat ze politiek kiest.

Dat is geen straf.
Dat is democratische volwassenheid.

6. En dan Brussel — de waarheid zonder omwegen

Over Brussel moet eindelijk eerlijk gesproken worden.

Niet dat het “te complex” is.
Maar dat niet-samenwerken er te goedkoop is.

Vandaag loont blokkeren in Brussel:

electoraal,
institutioneel,
politiek.

Zolang dat zo blijft, zal geen enkel moreel appel werken.

7. Brussel is geen probleem. Het is een lakmoesproef.

Brussel is tegelijk:

hoofdstad,
gewest,
communautair knooppunt.

En precies daarom werd het een schokdemper voor federale conflicten.
Een excuus. Een alibi.

Dat is geen eer. Dat is misbruik.

8. Verplichten zonder dwang: het enige Belgische pad

Wie zegt dat Brussel “niet kan verplicht worden”, bedoelt eigenlijk:
wij durven geen consequenties koppelen aan niet-besturen.

Nochtans is de oplossing eenvoudig:

Regeringsvorming krijgt een vaste deadline.
Geen akkoord? Bestuur start automatisch, met beperkte bevoegdheden.
Geen grote beleidsinitiatieven, geen symbolische dossiers, geen politieke etalage.
Taal wordt beschermd waar het moet.
Bestuur wordt uitgevoerd waar het moet.

Samenwerken wordt rationeel.
Blokkeren wordt duur.

Dat is geen aanval op Brussel.
Dat is Brussel eindelijk serieus nemen als bestuurseenheid.

9. Het echte taboe

Niet:

“Is België bestuurbaar?”

Maar:

“Durven wij aanvaarden dat onze eigen keuzes gevolgen hebben — zonder vangnet?”

En nog eerlijker:

“Welke politieke klasse vertrouwt haar eigen kiezers zo weinig dat ze liever blijft schuilen achter procedures?”

10. Slot

België heeft geen tekort aan overleg.
Het heeft een tekort aan moed.

Zolang u verantwoordelijkheid blijft verdelen om haar onzichtbaar te maken,
zal u dit land niet besturen — slechts beheren.

En beheer is geen mandaat.
Het is uitstel.

Hoogachtend,
een burger die geen uitleg meer wil, maar bestuur

Bijlage — België bestuurbaar in 12 regels

België kent twee federale winnaars per verkiezing: één Nederlandstalige en één Franstalige.
Die winnaars worden aangeduid binnen hun eigen taalkiescollege.
De twee winnaars vormen automatisch de federale regering.
Geen voorafgaande coalitieonderhandelingen. Bestuur start onmiddellijk.
De federale regering kan alleen vallen via een constructieve motie van wantrouwen.
Elk gewest kent één automatische winnaar: de grootste lijst of het grootste blok.
Die winnaar vormt de gewestregering binnen een vaste, korte termijn.
Geen akkoord binnen de termijn: tijdelijk bestuurskabinet met beperkte bevoegdheden.
Brussel kent twee gewestelijke winnaars: één NL en één FR.
Die twee vormen verplicht samen de Brusselse regering.
Blokkeren kan alleen met een volledig alternatief dat beide taalgroepen steunt.
Wie bestuurt, draagt verantwoordelijkheid; wie blokkeert, neemt het over.