EUROPA, WORD EINDELIJK WAKKER!
Een aanklacht tegen politieke verlamming, nationale eigenbelangen en de illusie van Europese eenheid.
Garry Kasparov heeft op 20 oktober 2026 in een interview met VTM NIEUWS een waarschuwing uitgesproken die iedere Europeaan ernstig zou moeten nemen.
Europa is al in oorlog met Rusland. Alleen weigert het dat ten volle onder ogen te zien.
Niet noodzakelijk een oorlog met tanks in onze straten, maar een hybride oorlog. Een oorlog van intimidatie, sabotage, desinformatie, politieke beïnvloeding en het systematisch ondergraven van onze democratische samenlevingen.
En wat doet Europa?
Het vergadert. Het onderhandelt. Het zoekt compromissen. Het verdedigt nationale belangen. En vooral: het verliest kostbare tijd.
Terwijl Oekraïne dagelijks betaalt met mensenlevens, blijft Europa discussiëren over de voorwaarden waaronder het bereid is zijn verantwoordelijkheid op te nemen.
Een Unie die geen eenheid vormt.
Decennialang werd ons een verenigd Europa voorgespiegeld. Een economische en politieke grootmacht die naast de Verenigde Staten een zelfstandige plaats op het wereldtoneel zou innemen.
We kregen een gemeenschappelijke munt. Vrij verkeer van personen, goederen en kapitaal. Europese instellingen, verdragen, richtlijnen en een uitgebreid bestuurlijk apparaat.
Maar waar is die werkelijke Europese eenheid?
Onze defensie-industrie blijft versnipperd. Nationale industriële belangen bemoeilijken gemeenschappelijke militaire projecten. Zelfs ons luchtruim is na tientallen jaren nog niet volledig geïntegreerd. In de landbouw bestaan, ondanks een gemeenschappelijk beleid, uiteenlopende nationale regels en belangen.
We beschikken over een Europese Centrale Bank, maar niet over een volwaardige gezamenlijke economische strategie. We spreken over Europese veiligheid, maar beschikken niet over één werkelijk geïntegreerde Europese krijgsmacht onder gezamenlijk politiek gezag.
We hebben Europa economisch met elkaar verbonden, zonder het politiek en strategisch af te maken.
En zodra een crisis onze gezamenlijke toekomst bedreigt, blijken we opnieuw een verzameling afzonderlijke naties.
Dan wordt de Europese Unie op cruciale terreinen eerder een diplomatieke vergadertafel, zoals de Verenigde Naties, dan een politieke macht die daadwerkelijk als één geheel kan optreden.
Democratie als excuus voor besluiteloosheid.
Begrijp me goed: democratie is geen hinderpaal die moet worden afgeschaft.
Maar democratie mag evenmin een alibi worden voor eindeloos uitstel.
Wat is de waarde van democratische instellingen wanneer ze niet in staat blijken de samenleving die ze vertegenwoordigen tijdig te beschermen?
Kasparov verwoordde het bijzonder scherp: Europa telt veel managers, maar weinig leiders.
Managers beheren procedures. Leiders nemen verantwoordelijkheid.
En verantwoordelijkheid nemen betekent soms handelen voordat iedere onzekerheid verdwenen is.
Dat vraagt geen blind geloof of willekeur. Dat vraagt een rationele inschatting van risico's, politieke moed en de bereidheid beslissingen te nemen waarvan de gevolgen niet volledig voorspelbaar zijn.
Wie pas wil handelen wanneer iedere dreiging onomstotelijk bewezen is, kan ontdekken dat de gelegenheid om ze te voorkomen voorbij is.
Poetin hoeft Europa niet militair te veroveren om het te verzwakken.
Kasparovs waarschuwing gaat veel verder dan de mogelijkheid dat Oekraïne de oorlog verliest.
Hij ziet Poetins expansiedrang als een blijvende bedreiging voor de Europese veiligheid. Een nederlaag van Oekraïne zou die ambities volgens hem niet beëindigen, maar juist kunnen aanmoedigen.
Tegelijk wijst hij op Russische beïnvloeding van maatschappelijke onrust en op politieke krachten die de Europese eensgezindheid kunnen ondermijnen.
Hij noemt Marine Le Pen en Alice Weidel als voorbeelden van politici wier machtspositie volgens hem de geopolitieke belangen van Poetin dichterbij zou kunnen brengen.
Zijn beschuldigingen over rechtstreekse Russische aansturing van rellen moeten uiteraard afzonderlijk worden onderzocht. Maar de bredere dreiging van buitenlandse inmenging en maatschappelijke destabilisatie mag daardoor niet uit beeld verdwijnen.
Om Europa te verzwakken, hoeft Poetin niet iedere Europese hoofdstad te bezetten. Het volstaat dat Europa steeds minder in staat is gezamenlijk te handelen.
En onze politieke versnippering maakt dat gevaar des te groter.
Euroclear: het Europese onvermogen in één dossier.
Ook de bevroren Russische tegoeden bij Euroclear illustreren het probleem.
België heeft legitieme juridische en financiële bezwaren tegen een roekeloos gebruik van die middelen. Onze premier heeft de verantwoordelijkheid om die risico's duidelijk te maken.
Kasparov begrijpt dat.
Maar zijn boodschap is dat Europa die verantwoordelijkheid gezamenlijk moet dragen.
Waarom zou één lidstaat moeten opdraaien voor de mogelijke gevolgen van een beslissing die de veiligheid van de hele Europese Unie dient?
Daarvoor bestaat toch juist die Unie?
Om samen oplossingen te vinden voor problemen die afzonderlijke landen niet alleen kunnen dragen!
Niet om eindeloos naar elkaar te kijken terwijl Oekraïne verder wordt verwoest.
Het uur van de waarheid.
Het wordt tijd dat Europa beslist wat het werkelijk wil zijn.
Een economische markt met een gemeenschappelijke munt, maar zonder de politieke slagkracht om haar belangen te verdedigen?
Of een volwassen politieke unie, met een gezamenlijk buitenlands beleid, een geïntegreerde defensie, een samenhangende economische strategie en een democratisch gezag dat daarvoor verantwoordelijkheid draagt?
Dat laatste vereist geen vernietiging van nationale identiteiten. België mag België blijven, Frankrijk Frankrijk en Duitsland Duitsland.
Eenheid van bestuur hoeft geen eenvormigheid van cultuur te betekenen.
Maar nationale eigenbelangen mogen niet langer iedere noodzakelijke gezamenlijke beslissing gijzelen.
De Europese democratie wordt niet uitsluitend bedreigd door haar tegenstanders van buitenaf. Ze kan ook van binnenuit verzwakken wanneer bestuurlijke traagheid, politieke verdeeldheid en gebrek aan verantwoordelijkheid haar weerloos maken.
En daar ligt de essentie van Kasparovs waarschuwing.
Hij voorspelt niet dat morgen Russische tanks door Brussel rijden.
Hij waarschuwt dat de beslissingen die Europa vandaag neemt — of weigert te nemen — bepalen hoe kwetsbaar het morgen zal zijn.
Europa moet ophouden een grootmacht te willen lijken en beginnen de verantwoordelijkheid van een grootmacht te dragen.
Want ondertussen zakt de grond onder onze voeten langzaam weg.
En wie blijft discussiëren over de vraag of het werkelijk drijfzand is, kan ontdekken dat hij er al tot zijn borst in staat.
Dan komt de eensgezindheid misschien alsnog.
Maar dan zou het weleens veel te laat kunnen zijn.
— Grijze Sater