België verdient geen crisis.
Het verdient behoorlijk bestuur.
Een kritische beschouwing bij de uitspraken van politicoloog Jonathan Holslag, Knack 4 november 2026.
Jonathan Holslag windt er geen doekjes om. België leeft boven zijn stand, de overheidsschuld groeit, de productiviteit stagneert en noodzakelijke hervormingen blijven uit.
Zijn diagnose is hard. Maar grotendeels terecht.
En dan komt zijn opmerkelijkste uitspraak:
‘Dit land verdient een crisis.’
Pardon?
Sinds wanneer verdient een bevolking een economische crisis omdat haar politieke vertegenwoordigers er niet in slagen behoorlijk te besturen?
Want daar wringt het schoentje.
De cijfers liegen niet. Maar ze vertellen ook niet alles.
België heeft een overheidsschuld van ruim 700 miljard euro. De begrotingstekorten blijven zorgwekkend en de verschillen tussen Vlaanderen, Wallonië en Brussel zijn aanzienlijk.
Holslag heeft gelijk wanneer hij stelt dat we die problemen niet eindeloos voor ons uit kunnen schuiven.
Maar hij spreekt over een overheidstekort van 137.000 euro per gezin. Dat is een onnauwkeurigheid die voor een politicoloog niet onbelangrijk is. Het gaat om de totale overheidsschuld, omgerekend per huishouden. Niet om het jaarlijkse tekort.
Een wezenlijk verschil.
Ook zijn cijfers over de lagere werkzaamheidsgraad in Franstalig België en de langdurige arbeidsongeschiktheid verdienen aandacht.
Maar cijfers worden pas echt betekenisvol wanneer we ook hun oorzaken onderzoeken.
Waarom vallen zoveel mensen langdurig uit? Waarom raken laaggeschoolden moeilijker aan werk? Waarom blijft de arbeidsmarkt zo ontoegankelijk voor bepaalde groepen? Waarom slagen onderwijs en arbeidsbemiddeling er onvoldoende in mensen duurzaam aan werk te helpen?
Daarover zou het debat moeten gaan.
Wie moet er eigenlijk verantwoordelijkheid nemen?
Holslag stelt dat we ons te veel bekommeren om onze levenskwaliteit op korte termijn en te weinig om onze toekomstige welvaart.
Daar zit ongetwijfeld waarheid in.
Maar wie is die 'we'?
De gepensioneerde die zijn koopkracht probeert te behouden? De werknemer die jarenlang belastingen betaalde? De langdurig zieke die opnieuw aan het werk wil, maar geen aangepast werk vindt? De jongere die het onderwijs verlaat zonder bruikbare kwalificatie?
Of de politieke verantwoordelijken die al decennialang bestuurlijke complexiteit in stand houden, hervormingen uitstellen en de rekening doorschuiven?
Verantwoordelijkheid eisen van burgers is gemakkelijk. Zelf verantwoordelijkheid opnemen blijkt heel wat moeilijker.
Een overheid die haar eigen structuren onvoldoende durft te hervormen, verliest aan geloofwaardigheid wanneer ze van haar bevolking steeds grotere inspanningen vraagt.
Een crisis als geneesmiddel?
Holslag verwijst naar Spanje en Portugal, waar de economie zich na ingrijpende crises heeft herpakt.
Dat klopt.
Maar daarmee is niet bewezen dat een crisis noodzakelijk was om die hervormingen tot stand te brengen.
Een patiënt kan na een zware ziekte herstellen. Niemand zal daaruit besluiten dat hij eerst ernstig ziek moest worden om gezonder te kunnen leven.
Bovendien waren de maatschappelijke kosten van de Zuid-Europese schuldencrises bijzonder hoog. Werkloosheid, inkomensverlies, armoede en onzekerheid verdwenen niet zodra de economische groeicijfers opnieuw positief werden.
Griekenland is daarvan nog altijd een waarschuwing.
Een crisis is geen bestuurlijk wondermiddel. Ze kan veranderingen afdwingen, maar even goed vertrouwen vernietigen, ongelijkheid vergroten en de democratische stabiliteit ondermijnen.
Wie een crisis als noodzakelijke katalysator voorstelt, moet ook durven zeggen wie daarvoor de prijs zal betalen.
Hervormen? Jazeker. Maar begin waar het hoort.
België heeft geen gebrek aan analyses. Geen gebrek aan studies, commissies, adviesraden of deskundigen.
Het heeft vooral een tekort aan politieke daadkracht en samenhang.
Vereenvoudig de bestuursstructuren. Maak bevoegdheden en verantwoordelijkheden helder. Beoordeel overheidsdiensten op hun resultaten. Bestrijd verspilling en fraude. Investeer in onderwijs dat aansluit bij uiteenlopende talenten, in zinvolle beroepsopleiding en in duurzame tewerkstelling.
En vooral: maak vooraf duidelijk welke hervormingen werkelijk iets zullen opleveren, hoeveel ze kosten en wie er de gevolgen van draagt.
Want hervormen is méér dan besparen.
Het is ook verbeteren, vernieuwen en verantwoordelijkheid nemen voor de resultaten.
De echte crisis zit in het bestuur.
Holslag verlangt dat hervormers voet bij stuk houden.
Daar ben ik het mee eens.
Maar voet bij stuk houden heeft slechts waarde wanneer men weet waar men naartoe wil, de maatregelen onderbouwd zijn en de lasten redelijk verdeeld worden.
Koppigheid is nog geen staatsmanschap.
België heeft geen nood aan politici die wachten tot financiële markten hen tot ingrijpen dwingen. Het heeft nood aan bestuurders die uit eigen overtuiging handelen, vóór een crisis hun die keuze ontneemt.
Een land dat uitsluitend onder dwang kan worden hervormd, heeft niet in de eerste plaats een economisch probleem.
Het heeft een bestuurlijk probleem.
België verdient geen crisis.
België verdient politici die eindelijk hun werk doen.
— Grijze Sater
Geen enkele overtuiging krijgt vrijstelling van kritiek. Ook die van het algoritme niet.
Saters Dwarsliggers - column 5 november 2026