Eigen volk eerst. Wie hoort er morgen nog bij?

'Eigen volk eerst!'

Het klinkt geruststellend. Zeker wanneer je moeite hebt om je rekeningen te betalen en je afvraagt wie jouw zorgen nog ernstig neemt.

Maar wie bij dat ‘eigen volk’ hoort, hangt al te vaak af van wie het afbakent — en wie er politiek voordeel uit haalt.

Je mag gehecht zijn aan je taal, je gewoonten en je omgeving. Je mag ook benoemen waar samenleven botst. Cultuurverschillen verdwijnen niet omdat we ze uit beleefdheid onbesproken laten. Gelijke rechten, vrijheid van denken en het recht om niet te geloven vragen een gemeenschappelijke basis.

Ook mensen die hier aankomen hebben daarin een verantwoordelijkheid, net zoals mensen die hier geboren zijn.

Dat vraagt wederzijds respect én de bereidheid om elkaar aan te spreken. Afkomst maakt niemand schuldig. Ze geeft evenmin vrijstelling van kritiek.

Voor mij wordt ‘eigen volk’ pas geloofwaardig wanneer het gaat om iedereen die hier een leven probeert op te bouwen. Om mensen te beschermen, niet om hun telkens opnieuw te vertellen dat ze er niet bij horen.

Wat mij stoort, is dat ‘Eigen volk eerst!’ wordt aangeboden als antwoord op problemen die geen land alleen kan oplossen. Energie, veiligheid en economie houden zich niet aan landsgrenzen. De oorlog tegen Oekraïne maakt dat pijnlijk duidelijk.

Als iedereen zichzelf op de eerste plaats zet, kan Europa gezamenlijk achteraan eindigen.

Daarmee is Europa niet vrijgepleit. Wie burgers om offers vraagt, moet uitleggen hoe die worden verdeeld. Wie steun verlangt voor defensie en internationale solidariteit, moet ook de onzekerheid aan de keukentafel ernstig nemen. Met een beroep op het grote geheel betaal je geen energiefactuur.

‘Eigen volk eerst!’ verdient kritische vragen. ‘Samen sterker’ moet zich evenzeer bewijzen.

Hoe geloofwaardig is een Europa dat zijn burgers vraagt samen verplichtingen te dragen, wanneer diezelfde burgers zélf het gevoel hebben losgelaten te worden?

— Grijze Sater

Geen enkele overtuiging krijgt vrijstelling van kritiek. Ook die van het algoritme niet.

Saters Dwarsliggers - column 19 oktober 2026